Mińsk – Pjongjang: pragmatyka nowego partnerstwa

Relacje białorusko-północnokoreańskie można określić jako perspektywiczne partnerstwo o pragmatycznym charakterze, które nabiera dynamiki w warunkach narastających napięć geopolitycznych. Stosunki dyplomatyczne między Białorusią a KRLD zostały nawiązane w 1992 roku. Przez długi czas kontakty pozostawały jednak ograniczone, a współpraca handlowa rozwijała się w niewielkim stopniu. Białoruś po uzyskaniu niepodległości koncentrowała się przede wszystkim na innych rynkach, natomiast Korea Północna prowadziła wyjątkowo zamkniętą politykę wewnętrzną.

Mimo to współpraca obu państw może okazać się korzystna zarówno pod względem gospodarczym, jak i technologicznym. W marcu 2026 roku, podczas pierwszej oficjalnej wizyty Alaksandra Łukaszenki w KRLD, strony podpisały traktat o przyjaźni i współpracy oraz podjęły decyzję o otwarciu ambasady w Pjongjangu. Uzgodniono również rozwój kontaktów biznesowych i współpracy pomiędzy resortami informacji.

KRLD częściowo otworzyła się na białoruskie doświadczenia w rolnictwie, przemyśle maszynowym, edukacji, nauce, farmaceutyce oraz sektorze spożywczym. Białoruś dostrzega z kolei potencjał w północnokoreańskich surowcach, takich jak ruda żelaza czy metale ziem rzadkich, interesuje się także północnokoreańską branżą kosmetyczną i usługami IT. Tego zbliżenia nie można jednak analizować w oderwaniu od głębokich zmian zachodzących w samej Korei Północnej.

Ideologiczna i polityczna transformacja KRLD

KRLD dokonała rewizji podstaw ideologicznych państwa i zmieniła podejście do polityki zagranicznej. Znalazło to odzwierciedlenie na poziomie konstytucyjnym — w marcu 2026 roku Najwyższe Zgromadzenie Ludowe przyjęło dwanaście poprawek do konstytucji.

Państwo odeszło od idei ponownego zjednoczenia narodu koreańskiego oraz koncepcji wspólnoty narodowej. Utrwalono własną suwerenność, uznając Republikę Korei za odrębne i wrogie państwo. Zmienił się również status Kim Dzong Una, który został formalnie uznany za głowę państwa odpowiedzialną za kontrolę nad arsenałem nuklearnym.

Korea Północna otwarcie definiuje się dziś jako mocarstwo nuklearne i domaga się międzynarodowego uznania tego statusu. Jednocześnie państwo odchodzi od klasycznej tożsamości socjalistycznej, gwarantując na poziomie konstytucyjnym ochronę socjalną uczestnikom operacji wojskowych prowadzonych poza granicami kraju. Fundamentem legitymizacji władzy stają się siła militarna i status nuklearny.

Pojawienie się gwarancji dla uczestników „operacji zagranicznych” oraz dalsza rozbudowa potencjału nuklearnego świadczą o gotowości do eksportowania siły militarnej. KRLD sygnalizuje tym samym możliwość aktywnego wpływania na konflikty poza Półwyspem Koreańskim.

Nowe założenia ideologiczne pozwalają spojrzeć na Koreę Północną nie jako na państwo izolowane, lecz jako na coraz bardziej samodzielnego i wpływowego aktora międzynarodowego. Pjongjang przez lata wykorzystywał potencjał nuklearny jako instrument negocjacyjny, dziś jednak arsenał atomowy stał się integralnym elementem modelu państwa.

Korea Północna nie koncentruje się już na kwestii zjednoczenia, lecz na budowie własnej, suwerennej polityki wewnętrznej i zagranicznej. W takich warunkach zaczyna ostrożnie otwierać się na świat i wybierać partnerów, z którymi chce rozwijać współpracę wielowymiarową. Kim Dzong Un dąży do ograniczenia obecności wojsk USA w regionie i jednocześnie prezentuje solidarność z państwami postrzegającymi siebie jako ofiary zachodniej hegemonii.

Mińska platforma i wzajemne interesy z Pjongjangiem

KRLD uczestniczyła w Mińskiej Międzynarodowej Konferencji Bezpieczeństwa Eurazji w latach 2024 i 2025 oraz włączyła się w prace nad inicjatywą „Eurazjatyckiej Karty Różnorodności i Wielobiegunowości”. Pjongjang deklaruje gotowość do współtworzenia architektury bezpieczeństwa w Eurazji na zasadach równości i niepodzielności bezpieczeństwa.

Udział w tego typu formatach daje Korei Północnej możliwość obecności w międzynarodowej debacie oraz wzmacnia jej pozycję jako pełnoprawnego uczestnika dyskusji o bezpieczeństwie. Mińsk staje się dla Pjongjangu również potencjalnym źródłem nowych kontaktów dyplomatycznych i handlowych — między innymi z Iranem, państwami afrykańskimi czy krajami Azji Centralnej.

Białoruś i KRLD są zgodne w kwestii przechodzenia do modelu świata wielobiegunowego. Oba państwa odrzucają dominację Stanów Zjednoczonych i podkreślają potrzebę budowy alternatywnego systemu bezpieczeństwa oraz rozwoju gospodarczego. Korea Północna przedstawiana jest przy tym jako przykład państwa, które mimo sankcji rozwija zaawansowane technologie, w tym program kosmiczny i energetykę jądrową.

Dla Kim Dzong Una współpraca z Mińskiem stanowi element szerszej strategii wychodzenia z izolacji. Pjongjang chce pokazać, że jest gotowy do współpracy pod warunkiem poszanowania suwerenności i interesów narodowych.

Kontakty z Białorusią pozwalają KRLD realizować kilka celów jednocześnie: budować wizerunek wiarygodnego partnera handlowego, ograniczać problemy związane z niedoborem żywności oraz pozyskiwać technologie dla sektora rolnego i przemysłowego. Białoruś może zaoferować doświadczenie w rolnictwie, rozwiązania inżynieryjne, modernizację sprzętu czy rozwój zaplecza produkcyjnego.

Ponadto Białoruś jest w stanie zapewnić wsparcie w sektorze medycznym, co ma istotne znaczenie dla KRLD, a także dostarczać komponenty technologiczne oraz uczestniczyć w rozwoju lokalnych mocy produkcyjnych.

W dłuższej perspektywie Korea Północna mogłaby stać się końcowym punktem połączenia kolejowego łączącego Koreę z Europą przez Rosję. Białoruś, jako część Państwa Związkowego Rosji i Białorusi, mogłaby odgrywać ważną rolę w takim korytarzu logistycznym.

Geopolityczny kontekst: rola Rosji i Chin

Globalna niestabilność stworzyła KRLD przestrzeń do redefinicji własnej pozycji bezpieczeństwa na Półwyspie Koreańskim. Konstytucyjne utrwalenie statusu nuklearnego oraz całkowite odrzucenie idei kompromisu z Koreą Południową ograniczają możliwości wywierania presji na rzecz denuklearyzacji.

Kim Dzong Un nie chce już jedynie przetrwać pod sankcjami, lecz dąży do przekształcenia Korei Północnej w państwo traktowane na równych zasadach przez innych aktorów międzynarodowych.

KRLD pogłębia relacje z Rosją, utrzymując jednocześnie strategiczne partnerstwo z Chinami. Pjongjang zaczął prezentować się jako eksporter bezpieczeństwa, pokazując, że północnokoreańska armia może wpływać na przebieg konfliktów daleko poza regionem Azji Wschodniej. Udział wojsk KRLD w działaniach związanych z obwodem kurskim stał się symbolem nowego etapu współpracy rosyjsko-północnokoreańskiej.

Rosja przestała być dla Pjongjangu wyłącznie partnerem gospodarczym i zaczęła pełnić rolę strategicznego sojusznika. Korea Północna liczy na dostęp do nowych technologii, w tym technologii satelitarnych, potrzebnych do rozwoju własnego programu rakietowego.

Drugim kluczowym partnerem pozostają Chiny. Pekin, zainteresowany utrzymaniem stabilności regionalnej, stanowi gwarancję, że zacieśnienie relacji między Rosją a KRLD nie doprowadzi do niekontrolowanej eskalacji napięć ze Stanami Zjednoczonymi.

Wsparcie Rosji i Chin wzmacnia poczucie bezpieczeństwa Korei Północnej i pozwala jej prowadzić bardziej samodzielną politykę międzynarodową.

Białoruś jako potencjalny pośrednik

Nowa konfiguracja geopolityczna otwiera przed Mińskiem możliwości, których wcześniej nie posiadał. Wizyta w Pjongjangu nie była próbą wpisania się w relacje rosyjsko-północnokoreańskie, lecz sygnałem ambicji odgrywania własnej roli dyplomatycznej w trójkącie USA — KRLD — Rosja.

Spotkanie amerykańskiego wysłannika z białoruskim przywódcą tuż przed wizytą w Korei Północnej stworzyło warunki do rozwijania swoistej „dyplomacji wahadłowej”. Mińsk może próbować pełnić funkcję dodatkowego kanału komunikacji między Stanami Zjednoczonymi a państwami objętymi sankcjami.

Marzec 2026 roku stał się przełomowym momentem dla międzynarodowej pozycji Białorusi. Wizyta specjalnego wysłannika USA Johna Cole’a oraz częściowe zniesienie sankcji wobec wybranych białoruskich przedsiębiorstw zwiększyły polityczną legitymizację Łukaszenki jako partnera do rozmów.

Mińsk utrzymuje dziś bezpośredni dialog jednocześnie z Moskwą, Pjongjangiem i Waszyngtonem, co zwiększa jego znaczenie na arenie międzynarodowej. W sytuacji braku relacji dyplomatycznych między USA a KRLD Białoruś może stać się technicznym kanałem komunikacji i pośrednikiem w przekazywaniu sygnałów między stronami.

Spotkanie Trumpa i Xi Jinpinga jako punkt zwrotny

Podczas planowanego spotkania Donalda Trumpa i Xi Jinpinga w Pekinie w maju 2026 roku kwestie bezpieczeństwa międzynarodowego będą należeć do głównych tematów rozmów. W tej sytuacji argumenty na rzecz pełnej denuklearyzacji KRLD tracą na znaczeniu, ponieważ potencjał militarny Korei Północnej stał się trwałym faktem geopolitycznym.

Chiny mogą w takich warunkach otwarcie wesprzeć stanowisko Pjongjangu, zwłaszcza po deklaracjach Kim Dzong Una popierających chińskie stanowisko wobec Tajwanu.

Jeżeli rozmowy amerykańsko-chińskie stworzą przestrzeń do pośredniego dialogu wokół kwestii koreańskiej, Mińsk może próbować odgrywać rolę kanału komunikacyjnego między Wschodem a Zachodem — nie tylko w sprawie KRLD, lecz także innych konfliktów międzynarodowych.

Białoruś nie jest przy tym postrzegana jako samodzielne źródło destabilizacji. Dla Unii Europejskiej relacje Mińska z Pjongjangiem pozostają raczej problemem drugorzędnym niż strategicznym zagrożeniem. Waszyngton będzie uważnie obserwował rozwój współpracy białorusko-północnokoreańskiej, ale może jednocześnie dostrzegać korzyści wynikające z istnienia pośredniego kanału kontaktów z KRLD.

Po konstytucyjnym utrwaleniu statusu nuklearnego przestrzeń do porozumienia znacząco się zawęziła, jednak Stany Zjednoczone nadal mogą być zainteresowane nieformalnym mechanizmem ograniczania ryzyka przypadkowej eskalacji.

W takim scenariuszu Białoruś mogłaby uzyskać rolę technicznego pośrednika między Pjongjangiem, Moskwą i Waszyngtonem, a jednocześnie częściowe zabezpieczenie przed nowymi sankcjami.

Jeżeli jednak funkcję mediatora przejmą Chiny, relacje białorusko-północnokoreańskie pozostaną przede wszystkim współpracą gospodarczą. Białoruś zyska dostęp do rynku i surowców, lecz pozostanie aktorem peryferyjnym wobec głównej gry geopolitycznej wokół Półwyspu Koreańskiego.

Najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada utrzymanie dwustronnego partnerstwa między Mińskiem a Pjongjangiem przy jednoczesnym zachowaniu ambicji mediacyjnych przez Białoruś. Ostatecznie powodzenie tej strategii będzie zależało od gotowości największych graczy do podjęcia pośredniego dialogu.